درمان پای پرانتزی در کودکان همیشه به استفاده از کفش مخصوص یا جراحی نیاز ندارد. در بسیاری از خردسالان، خمیدگی پاها بخشی از روند طبیعی رشد است و با بزرگ‌تر شدن کودک به‌تدریج کاهش می‌یابد. بااین‌حال، اگر انحراف شدید باشد، یک پا بیشتر از پای دیگر خم شود یا وضعیت پاها با افزایش سن بدتر شود، بررسی ارتوپدی اهمیت پیدا می‌کند. تشخیص تفاوت میان پای پرانتزی طبیعی و مشکلاتی مانند بیماری بلانت یا راشیتیسم به انتخاب درمان درست کمک می‌کند و از درمان‌های غیرضروری جلوگیری خواهد کرد. در ادامه این مقاله با ما همراه شوید تا درباره این عارضه بیشتر بدانید.
آنچه در این مقااله میخوانید:
| موضوع | خلاصه توضیحات |
|---|---|
| پای پرانتزی چیست؟ | فاصله بین زانوها هنگام نزدیک بودن مچ پاها به یکدیگر |
| علت شایع در خردسالان | تغییرات طبیعی رشد استخوان‌ها |
| نشانه‌های هشدار | انحراف شدید، یک‌طرفه یا رو به افزایش و وجود درد |
| روش تشخیص | معاینه ارتوپدی و تصویربرداری در صورت نیاز |
| روش درمان | پیگیری رشد، درمان علت زمینه‌ای، بریس یا جراحی در موارد منتخب |
| نکته مهم | کفش مخصوص و مکمل‌ها بدون تشخیص پزشک توصیه نمی‌شوند |
پای پرانتزی در کودکان به چه حالتی گفته می شود؟
به نقل آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا؛ از پای پرانتزی یا ژنوواروم حالتی است که هنگام ایستادن کودک و نزدیک بودن مچ پاها به یکدیگر، بین زانوها فاصله باقی می‌ماند. این ظاهر در نوزادان و خردسالان نسبتاً شایع است و در بسیاری از موارد با رشد کودک اصلاح می‌شود. در حالت طبیعی، شکل پاها در سال‌های اولیه زندگی تغییر می‌کند. به همین دلیل، مشاهده خمیدگی پا در یک کودک خردسال به‌تنهایی نشانه بیماری نیست. پزشک با توجه به سن، شدت انحراف، تقارن دو پا، روند تغییر شکل و وضعیت راه رفتن تشخیص می‌دهد که آیا فقط پیگیری کافی است یا بررسی و درمان بیشتری لازم است.
علت پرانتزی شدن پای کودکان چیست؟
پای پرانتزی می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و تشخیص علت آن برای انتخاب روش درمان اهمیت دارد.
۱. تغییرات طبیعی رشد
بسیاری از نوزادان با درجاتی از خمیدگی پا متولد می‌شوند. این وضعیت معمولاً با رشد و تحمل وزن هنگام ایستادن و راه رفتن بهتر می‌شود. در پای پرانتزی طبیعی، انحراف اغلب در هر دو پا تقریباً متقارن است و به‌تدریج کاهش می‌یابد.
۲. بیماری بلانت
بیماری بلانت اختلالی در رشد صفحه رشد بخش بالایی استخوان درشت‌نی است که می‌تواند باعث باقی ماندن یا تشدید خمیدگی پاها شود. این بیماری ممکن است در کودکان خردسال یا نوجوانان دیده شود و به ارزیابی تخصصی نیاز دارد. اضافه‌وزن می‌تواند یکی از عوامل مرتبط با برخی انواع بیماری بلانت باشد.
۳. راشیتیسم و مشکلات تغذیه‌ای یا متابولیک استخوان
راشیتیسم در کودکان می‌تواند در اثر اختلال در تأمین یا جذب مواد ضروری برای سلامت استخوان، از جمله ویتامین D، کلسیم یا فسفر ایجاد شود. در این وضعیت، استخوان‌ها به‌درستی معدنی نمی‌شوند و احتمال تغییر شکل آنها افزایش می‌یابد. تشخیص به ارزیابی پزشک و در صورت نیاز آزمایش‌های خون و تصویربرداری نیاز دارد.
۴. آسیب یا اختلال رشد استخوان
برخی شکستگی‌ها، آسیب‌های صفحه رشد، بیماری‌های استخوانی یا اختلالات ژنتیکی نیز می‌توانند باعث انحراف پاها شوند. اگر خمیدگی یک‌طرفه باشد یا با سایر مشکلات رشد همراه شود، بررسی علت زمینه‌ای اهمیت بیشتری دارد.
۵. آکندروپلازی
شایع‌ترین نوع کوتولگی می‌باشد می‌تواند منجر به بروز پاهای پرانتزی در کودکان شود.
⚠️ همچنین با اینکه بسیار نادر است اما مسمومیت با فلوراید و یا سرب نیز می تواند منجر به ایجاد پای پرانتزی در کودکان شود و گزارشات متعددی از آن در داده های آماری جهان وجود دارد.
برای بررسی مشکل و دریافت مشاوره تخصصی اقدام کنید
برای معاینه و مشاوره تخصصی در زمینه مشکلات لگن و زانو، می‌توانید برای دریافت نوبت با مطب دکتر سید محمد جواد مرتضوی تماس بگیرید.
📞 رزرو نوبت و تماس با مطب۰۲۱-۲۲۹۰۲۶۷۱ | ۰۲۱-۲۲۹۰۲۶۷۳ | ۰۲۱-۲۲۹۰۲۶۷۲
درمان پاهای پرانتزی در کودکان
پاهای پرانتزی علاوه بر اختلال در راه رفتن از لحاظ زیبایی نیز می‌تواند تاثیر منفی در اعتماد به نفس کودکان و یا بزرگسالان داشته باشد بنابراین لازم است در همان مراحل اولیه شروع بیماری و در دوران کودکی درمان‌های مناسب زیر نظر پزشکان متخصص آغاز شود. درمان‌هایی که جهت زانوی پرانتزی وجود دارد با توجه به سن کودک و عامل به وجود آورنده متفاوت می‌باشد که در ادامه به برخی از آنها به صورت مختصر اشاره خواهیم کرد.
درمان پاهای پرانتزی در کودکان زیر ۲ سال
پاهای پرانتزی در نوزادان و کودکان زیر ۲ سال در اغلب موارد به صورت خود به خود بهبود می‌یابد اما لازم است به صورت مداوم مراحل رشد و نمو کودک شما زیر نظر متخصصین تحت کنترل باشد تا در صورت عدم بهبود راهکارهای درمانی مناسب انجام شود.
درمان پاهای پرانتز در کودکان بالای ۲ سال
همان طور که اشاره کردیم برای کودکان زیر ۲ سال هیچ گونه درمان خاصی لازم نیست اما اگر پس از ۲ سالگی کودک شما همچنان دارای پاهای پرانتزی باشد با توجه به علت بیماری درمان‌های پیشنهادی شامل موارد زیر می باشد:
- استفاده از کفش‌های مخصوص
- استفاده از آتل و بریس
- گچ گرفتن پاها
- جراحی
درمان پاهای پرانتزی که به دلیل بیماری بلانت
در صورتی که بیماری بلانت در همان مراحل اولیه تشخیص داده شود می‌توان با استفاده از آتل و ساق بند پاهای پرانتزی را در کودکان خردسال تحت درمان قرار داد.
درمان پاهای پرانتزی که به دلیل بیماری راشیتیسم
همان طور که پیشتر اشاره شد بیماری راشیتیسم به دلیل کمبود ویتامین دی و کلسیم در بدن ایجاد می‌شود بنابراین با تجویز مکمل‌های ویتامین دی و کلسیم به رژیم غذایی کودک می‌توان بیماری راشیتیسم را تحت درمان و مداوا قرار داد. در برخی موارد ممکن است بیماری‌های ژنتیکی در جذب ویتامین دی اثرگذار باشند و منجر به بیماری راشیتیسم ارثی شود، در این صورت جهت مداوای کودک باید به یک متخصص مراجعه نمائید تا مکمل‌های مناسب وضعیت کودک شما تجویز شود.
✍️ بیشتر بخوانید: جراحی استئوتومی زانو
درمان جراحی پای پرانتزی
در صورتی که با توجه به عامل به وجود آورنده ی بیماری، درمان‌های اولیه جهت اصلاح پاهای پرانتزی موفقیت آمیز نباشد درمان جراحی به عنوان آخرین گزینه پیشنهاد می‌شود.
روش‌های مختلفی جهت جراحی پاهای پرانتزی در کودکان وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از:
قرار دادن یک صفحه فلزی کوچک در پای کودک
در این روش رشد استخوان در سمت استخوان سالم به صورت موقت متوقف می‌شود تا قسمتی که دچار مشکل است با رشد طبیعی متناسب با قسمت دیگر شود. پس از رشد طبیعی استخوان‌ها، در طی یک جراحی مجدد صفحه‌ی فلزی که در پای کودک قرار گرفته است خارج خواهد شد.
استئوتومی تیبیا
در این روش، جراح استخوان ساق پا را در زیر زانو را برش می‌دهد و با تغییر شکل آن تراز بین دو سمت استخوان را بهبود می‌بخشد. در این روش ممکن است از صفحات فلزی و یا پیچ‌هایی در داخل ساق پا و قسمتی که در خارج ساق پا قرار گرفته‌اند استفاده شود.
پای پرانتزی کودک تا چه سنی طبیعی است؟
در بسیاری از کودکان، خمیدگی پاها در حدود ۱۸ ماهگی شروع به کاهش می‌کند و معمولاً تا حدود سه‌سالگی اصلاح قابل‌توجهی رخ می‌دهد؛ اما روند رشد همه کودکان دقیقاً یکسان نیست. بنابراین، سن به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست. اگر کودک کمتر از دو سال دارد، انحراف دو پا متقارن است و رشد و راه رفتن او طبیعی به نظر می‌رسد، پزشک ممکن است پیگیری دوره‌ای را توصیه کند. اگر خمیدگی بعد از حدود سه‌سالگی همچنان واضح باشد، بدتر شود یا نشانه‌های غیرمعمول وجود داشته باشد، ارزیابی دقیق‌تر لازم است.
چه علائمی نشان می‌دهند حالت پای کودک نیاز به بررسی دارد؟
در شرایط زیر بهتر است کودک توسط پزشک اطفال یا متخصص ارتوپدی معاینه شود:
- خمیدگی پاها شدید یا رو به افزایش باشد.
- فقط یک پا درگیر باشد یا دو پا تفاوت چشمگیری داشته باشند.
- انحراف پس از سن مورد انتظار برای اصلاح طبیعی باقی بماند.
- کودک درد داشته باشد یا در راه رفتن دچار مشکل شود.
- رشد قدی کودک غیرمعمول باشد یا نشانه‌های دیگری از بیماری استخوانی وجود داشته باشد.
- سابقه بیماری استخوانی، شکستگی یا اختلال رشد مطرح باشد.
⚠️ این نشانه‌ها الزاما به معنای وجود بیماری جدی نیستند؛ اما کمک می‌کنند موارد نیازمند بررسی از تغییرات طبیعی رشد تفکیک شوند.
پیشگیری از پاهای پرانتزی در کودکان
متاسفانه هیچ راهی جهت جلوگیری از ایجاد پاهای پرانتزی در کودکان وجود ندارد اما می توانید با روش‌هایی، از بیماری‌هایی که منجر به بروز پاهای پرانتزی می‌شود جلوگیری نمائيد به عنوان مثال مصرف ویتامین دی و کلسیم در رژیم غذایی کودکان می‌تواند از بیماری راشیتیسم اکتسابی که منجر به بروز پاهای پرانتزی می‌شود پیشگیری نمود.
طول مدت درمان پاهای پرانتزی در کودکان
با شروع راه رفتن کودکان در سنین ۱۱ تا ۱۸ ماهگی پاهای او از حالت پرانتزی به حالت صاف و نرمال تغییر می‌یابد اما در صورتی که پس از ۲ سالگی همچنان پاهای کودک به صورت پرانتزی باقی ماند در مراحل اولیه و با تشخیص زودرس می‌توان در طی مدت کوتاهی به درمان این مشکل پرداخت. هرچقدر که زمان تشخیص پاهای پرانتزی به تاخیر بیفتد و شدت بیماری بیشتر باشد زمان درمان طولانی‌تر و روش‌های درمان پیچیده‌تر خواهد بود.
ارزیابی پای پرانتزی کودک توسط متخصص ارتوپدی
اگر خمیدگی پاهای کودک شدید است، با رشد بهتر نشده یا در حال افزایش است، معاینه تخصصی می‌تواند مشخص کند که آیا پیگیری کافی است یا درمان ضرورت دارد. دکتر سید محمدجواد مرتضوی، متخصص ارتوپدی با فعالیت در حوزه جراحی زانو و لگن، می‌تواند در ارزیابی مشکلات اسکلتی‌عضلانی مرتبط با حوزه فعالیت خود راهنمایی کند. برای بررسی وضعیت کودک، از راه‌های ارتباطی درج‌شده در وب‌سایت دکترسید محمدجواد مرتضوی جهت دریافت نوبت و اطلاع از خدمات استفاده کنید. تشخیص و برنامه درمانی کودک باید پس از معاینه و بررسی‌های لازم تعیین شود.
تشخیص درست و درمان زمان مناسب..
پای پرانتزی در سال‌های نخست زندگی اغلب بخشی از رشد طبیعی است، اما در برخی کودکان می‌تواند نشانه بیماری زمینه‌ای باشد. بررسی سن، تقارن و روند تغییر شکل به تشخیص درست کمک می‌کند. از استفاده خودسرانه از کفش مخصوص، بریس یا مکمل پرهیز کنید و اگر خمیدگی پاها شدید یا رو به افزایش است، برای ارزیابی دقیق و حرفه ای به بهترین متخصص ارتوپد اقدام کنید.
*~ سوالات متداول درباره پای پرانتزی کودکان ~*
در بسیاری از خردسالان، خمیدگی طبیعی پاها با رشد اصلاح می‌شود. اگر انحراف شدید، نامتقارن یا رو به افزایش باشد، نباید صرفاً منتظر اصلاح خودبه‌خودی ماند.
خیر. جراحی فقط برای برخی موارد شدید یا ناشی از بیماری‌های مشخص در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از کودکان به درمان جراحی نیاز ندارند.
راشیتیسم ناشی از اختلال در معدنی شدن استخوان می‌تواند به خمیدگی پاها منجر شود. اما همه موارد پای پرانتزی ناشی از کمبود ویتامین D نیستند و مصرف مکمل باید بر اساس ارزیابی پزشک باشد.
اگر انحراف یک‌طرفه، شدید یا پیشرونده باشد، پس از سن مورد انتظار باقی بماند یا با درد و اختلال راه رفتن همراه شود، معاینه پزشکی توصیه می‌شود.
۰ Comments