پوکی استخوان، اشتباهات رایجی که باعث این بیماری می‌شود

پوکی استخوان چیست؟

پوکی استخوان یک بیماری خاموش است که در آن استخوان‌ها به تدریج ضعیف و شکننده می‌شوند و به راحتی دچار شکستگی می‌گردند. این وضعیت بیشتر در سنین بالاتر و به‌ویژه در زنان پس از یائسگی دیده می‌شود، اما مردان نیز می‌توانند به آن مبتلا شوند. در پوکی استخوان، تراکم و استحکام استخوان کاهش پیدا می‌کند و همین امر باعث می‌شود حتی یک زمین خوردن ساده یا فشار خفیف موجب شکستگی شود. توجه به تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و دریافت کافی ویتامین D و کلسیم از عوامل مهمی هستند که می‌توانند از بروز یا شدت گرفتن این بیماری جلوگیری کنند.

علائم و نشانه های پوکی استخوان

علائم و نشانه های پوکی استخوان بیشتر در مراحل پیشرفته آشکار می‌شوند، زیرا در ابتدای بیماری اغلب بدون درد یا علامت هستند. با این حال توجه به برخی نشانه‌ها می‌تواند در شناسایی زودتر آن موثر باشد. از جمله این علائم می‌توان به درد مبهم در استخوان‌ها یا کمر، کاهش تدریجی قد به دلیل شکستگی‌های مهره‌ای، ایجاد قوز در ستون فقرات، شکستگی‌های مکرر حتی با ضربه‌های خفیف و کاهش قدرت بدنی اشاره کرد. گاهی هم احساس ضعف در ستون فقرات یا محدودیت در حرکت به‌تدریج ظاهر می‌شود. مشاهده چنین علائمی هشداری است برای مراقبت بیشتر از استخوان‌ها و جهت بررسی دقیق‌تر به پزشک مراجعه شود. این بیماری در تصادف و یا زمین خوردن می تواند از جمله دلایل شکستگی استخوان باشد.

علت و عوامل موثر در پوکی استخوان

علت و عوامل موثر در پوکی استخوان به مجموعه شرایطی گفته می‌شود که باعث ضعیف شدن بافت استخوان و کاهش تراکم آن می‌گردد. یکی از اصلی‌ترین عوامل، کاهش هورمون‌های جنسی در زنان و مردان است به‌ ویژه کاهش استروژن در دوران یائسگی که روند تخریب استخوان را سرعت می‌بخشد. کمبود دریافت کلسیم و ویتامین D در رژیم غذایی نیز از عوامل مهمی است که ساختار استخوان را شکننده می‌کند.

تحرک کم و زندگی بی‌تحرک زمینه کاهش استحکام استخوان را فراهم می‌سازد، در حالی که فعالیت بدنی منظم، به‌ویژه ورزش‌های تحمل وزن مانند پیاده‌ روی، می‌تواند از این روند جلوگیری کند. مصرف دخانیات و الکل نیز از عوامل تشدید کننده محسوب می‌شود زیرا تعادل مواد معدنی را برهم می‌زند. از دیگر عوامل موثر می‌توان به سابقه خانوادگی، استفاده طولانی‌ مدت از برخی داروها مانند کورتون‌ها، و ابتلا به بیماری‌های مزمن اشاره کرد. افزایش سن نیز عامل طبیعی دیگری است که توان بازسازی استخوان را کاهش می‌دهد.

در دهه بیست زندگی، استخوان بیشترین میزان تراکم را دارد و بعد از آن کمتر خواهد شد. با بالا رفتن سن، استخوان ها ضعیف تر می شوند و روند تولید استخوان های سالم نیز کندتر صورت می گیرد. به همین خاطر، هر چه سن بالاتر می رود، احتمال بروز پوکی استخوان نیز افزایش می یابد.

بیشتر بخوانید: شکستگی استخوان لگن

پوکی استخوان یکی از بیماری های بسیار شایع در زنان یائسه می باشد، البته قابل توجه است که این بیماری در سایر افراد حتی در مردان هم مشاهده شده است.

توجه داشته باشید که ورزش و تمرینات بدنی می‌توانند از وارد آمدن فشار به استخوان‌ها کم کنند و کمک به رشد استخوان‌های سالم بنماید. برخی بیماری‌ها و داروها باعث ایجاد تغییراتی در سطح هورمون‌ها و کاهش توده استخوانی می شوند. بیماری‌هایی مانند کم کاری و پرکاری تیروئید و یا سندرم کوشینگ، بیماری‌های خود ایمن مانند آرتریت روماتوئید تاثیر گذار است. مصرف داروهای کورتونی، داروهای رقیق کننده خون، برخی داروهای ضد افسردگی می توانند در بروز پوکی استخوان دخیل باشند.

بیشتر بخوانید: جوش نخوردن استخوان بعد از شکستگی

چه کسانی به پوکی استخوان مبتلا می شوند؟

پوکی استخوان بیشتر در افرادی دیده می‌شود که استخوان‌هایشان به مرور زمان ضعیف‌تر شده است. زنان به‌ ویژه پس از یائسگی به دلیل تغییرات هورمونی بیشتر در معرض این بیماری قرار می‌گیرند. مردان هم با افزایش سن ممکن است دچار آن شوند، به‌خصوص اگر سبک زندگی کم‌ تحرکی داشته باشند یا مواد مغذی کافی مثل کلسیم و ویتامین D دریافت نکنند. همچنین افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری را دارند، یا به دلیل شرایط خاص دارویی و پزشکی استخوان‌هایشان ضعیف‌تر شده است، احتمال بیشتری برای ابتلا دارند.

حدود 200 میلیون نفر در سراسر جهان به پوکی استخوان مبتلا هستند. در ایالات متحده، این رقم حدود 54 میلیون نفر است. اگرچه پوکی استخوان هم در مردان و هم در زنان رخ می دهد، زنان چهار برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این بیماری هستند. در حال حاضر حدود دو میلیون مرد در ایالات متحده به پوکی استخوان مبتلا هستند و حدود 12 میلیون نفر دیگر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند.بعد از 50 سالگی، از هر دو زن یک نفر و از هر چهار مرد یک نفر در طول زندگی خود دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می شوند. 30 درصد دیگر تراکم استخوان پایینی دارند که آنها را در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار می دهد. این وضعیت استئوپنی نامیده می شود.پوکی استخوان عامل بیش از دو میلیون شکستگی در سال است و این تعداد همچنان در حال افزایش است. اقداماتی وجود دارد که می توانید برای جلوگیری از بروز پوکی استخوان انجام دهید. اگر پوکی استخوان دارید، درمان‌ها همچنین می‌توانند سرعت تحلیل استخوان را کاهش دهند.

پوکی استخوان چگونه تشخیص داده می شود؟

پزشک برای تشخیص بیماری شما آزمایش تجویز می کند. اشعه ایکس از مقادیر بسیار کمی تابش برای تعیین میزان سفت بودن استخوان های ستون فقرات، لگن یا مچ دست استفاده می کند. اشعه ایکس تنها زمانی پوکی استخوان را نشان می دهد که بیماری بسیار طولانی باشد. تمام زنان بالای 65 سال باید آزمایش تراکم استخوان انجام دهند. اسکن DEXA ممکن است زودتر برای زنانی که عوامل خطر پوکی استخوان دارند انجام شود. مردان بالای 70 سال یا مردان جوان با عوامل خطر نیز باید آزمایش تراکم استخوان را در نظر بگیرند.

برای کسب اطلاعات بیشتر به بهترین جراح زانو در تهران مراجعه نمایید.

پوکی استخوان چگونه درمان می شود؟

درمان‌های پوکی استخوان ممکن است شامل ورزش، مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی و داروها باشد. ورزش و مکمل‌ها اغلب برای کمک به پیشگیری از پوکی استخوان پیشنهاد می‌شوند. تمرینات مقاومتی و تعادلی همگی مهم هستند.

پیشگیری از پوکی استخوان

پیشگیری از پوکی استخوان با تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از عادت‌های آسیب‌زا امکان‌پذیر است. البته تغییر در سبک زندگی می تواند تا حد زیادی از بروز پوکی استخوان پیشگیری کند. با رعایت چند نکته ساده می‌توان استخوان‌هایی محکم و سالم داشت:

مصرف کلسیم و ویتامین D

کلسیم، ماده ضروری برای استخوان‌ها است. محصولات لبنی مانند شیر، ماست، پنیر، سبزیجات سبز مانند بروکلی و هم چنین ماهی، سرشار از کلیسم هستند. افراد جوان باید روزانه 1000 میلی گرم کلیسم مصرف می کنند و این میزان مصرف برای افراد مسن بیشتر و در حدود 1200 میلی گرم می باشد. افرادی که کلسیم به میزان کافی مصرف نمی کنند، می توانند از مکمل استفاده کنند. ویتامین D، نقش مهمی در پیشگیری از پوکی استخوان دارد. توصیه می شود افراد در تماس با نور خورشید نیز قرار بگیرند، نور خورشید نیز منبع اصلی این ویتامین می باشد.

رژیم غذایی

برای حفظ استخوان‌های قوی و سالم، در طول زندگی خود به یک رژیم غذایی غنی از کلسیم نیاز دارید. یک فنجان شیر بدون چربی یا یک درصد چربی حاوی 300 میلی گرم کلسیم است.علاوه بر محصولات لبنی، سایر منابع خوب کلسیم عبارتند از: ماهی آزاد با استخوان، ساردین، کلم پیچ، کلم بروکلی، آب میوه‌ها و نان‌های غنی شده با کلسیم، انجیر خشک و مکمل های کلسیم. بهتر است سعی کنید کلسیم را از غذا و نوشیدنی دریافت کنید. برای کسانی که به مکمل ها نیاز دارند، به یاد داشته باشید که بدن تنها می تواند 500 میلی گرم کلسیم را در یک زمان جذب کند. شما باید مکمل های کلسیم خود را در دوزهای مناسب مصرف کنید، زیرا هر چیزی بیش از 500 میلی گرم جذب نمی شود.

عوارض پوکی استخوان

عوارض پوکی استخوان شامل مشکلاتی است که سلامت استخوان‌ها و فعالیت‌های روزمره را تحت تاثیر قرار می‌دهد، از جمله:

• شکستگی مهمترین عارضه پوکی استخوان افزایش خطر شکستگی به ویژه در لگن، ستون فقرات و مچ دست است. این شکستگی ها می توانند در اثر افتادن‌های ساده یا حتی فعالیت‌های معمولی مانند خم شدن یا بلند کردن اجسام ایجاد شوند.

• شکستگی لگن: شکستگی لگن یکی از جدی ترین عوارض است. آنها اغلب نیاز به مداخله جراحی دارند و می توانند منجر به بستری طولانی مدت، توانبخشی و کاهش قابل توجه در تحرک شوند.

• شکستگی ستون فقرات: شکستگی مهره‌ها می تواند منجر به کمردرد شدید، کاهش قد و بدشکلی هایی مانند کیفوز (کمر خمیده) شود. این شکستگی ها همچنین می تواند منجر به درد مزمن و کاهش کیفیت زندگی شود.

• درد مزمن بسیاری از افراد مبتلا به پوکی استخوان به دلیل شکستگی یا تغییرات ساختاری در استخوان ها و ستون فقرات خود درد مزمنی را تجربه می کنند. این درد می تواند تحرک را محدود کند و منجر به سبک زندگی بی تحرک شود و خطر شکستگی های اضافی را تشدید کند.

• افزایش خطر مرگ و میر: مطالعات نشان داده است که افرادی که از شکستگی لگن رنج می‌برند، به ویژه در سال اول پس از شکستگی، با خطر مرگ و میر بیشتری روبرو هستند. عواملی مانند سن، شرایط سلامتی قبلی و عوارض ناشی از جراحی در افزایش این خطر نقش دارند.

• تاثیر روانی ترس از افتادن و حفظ شکستگی می تواند منجر به اضطراب و افسردگی در افراد مبتلا به پوکی استخوان شود. این بار روانی می‌تواند فعالیت بدنی را محدودتر کند و یک چرخه معیوب ایجاد کند که خطر عوارض اضافی را افزایش می‌دهد.

جلوگیری از عوارض پوکی استخوان

اگر عوارض ناشی از پوکی استخوان باشد، داشتن یک برنامه مدیریت جامع ضروری است:

• مدیریت درد: در مورد گزینه‌های تسکین درد، از جمله داروها یا فیزیوتراپی، با ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی مشورت کنید.
• توانبخشی: پس از شکستگی، خدمات توانبخشی ممکن است برای بازیابی تحرک و قدرت لازم باشد.
• سیستم‌های پشتیبانی: تعامل با گروه‌های حمایتی یا مشاوره می‌تواند حمایت عاطفی و منابعی را برای آنها فراهم کند.

پوکی استخوان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

آزمایش های تراکم مواد معدنی استخوان(BMD)، رایج ترین آزمایش هایی هستند که برای تشخیص پوکی استخوان تجویز می‌شوند. در این آزمایش از اشعه ایکس با مقادیر بسیار کمی انرژی تابشی برای تعیین میزان محکم بودن استخوان های ستون فقرات، لگن یا مچ دست استفاده می‌شود. اشعه ایکس معمولی، زمانی پوکی را تشخیص می‌دهد که بیماری به میزان زیادی پیشرفت کرده باشد. تمام زنان بالای 65 سال باید آزمایش تراکم استخوان انجام دهد.

تفاوت پوکی استخوان و نرمی استخوان

تفاوت بین پوکی استخوان و نرمی استخوان نکته ای است که در این قسمت بایستی به آن اشاره نمود. زمانی که فرد دچار پوکی استخوان می شود، به این معنا است که کل حجم استخوان کاهش می یابد و آن را با BMD (Bone Mineral Densitometry) یا سنجش تراکم استخوان می توان سنجید. ولی زمانی که فرد مبتلا به نرمی استخوان می شود، بدین معنا است که تنها بخش مینرال یا معدنی استخوان یا کلسیم استخوان خود (نه تمام استخوان) را از دست می دهد. بنابراین این دو بیماری نرمی استخوان و پوکی استخوان با یکدیگر متفاوت هستند، اگرچه در بسیاری از افرادی که پوکی استخوان دارند به نرمی استخوان هم مبتلا هستند، لذا هر دویی این بیماری ها بایستی به صورت همزمان با یکدیگر درمان شوند.

علت نرمی استخوان

امروزه با توجه به زندگی شهر نشینی و آپارتمان نشینی کمبود ویتامین D3 در جوامع شیوع بسیار زیادی دارد. یکی از دلایل ابتلا به بیماری نرمی استخوان کمبود ویتامین D3 می باشد.

درمان نرمی استخوان

برای درمان این افراد حتما باید ویتامین D3 همراه با کلسیم تجویز شود چون وظیفه ویتامین D3 کمک به جذب کلسیم هست تجویز ویتامین D3 برای افرادی که کمبود ویتامین D دارند به تنهایی مشکل این افراد را رفع نمی کند. لذا توصیه می شود که مصرف ویتامین D3 به صورت همزمان با کلسیم صورت گیرد تا بیماری نرمی استخوان درمان گردد.

نرمی استخوان در بزرگسالان و علت دردهای استخوانی

یکی از مهمترین دلیل درد های استخوانی پراکنده در بدن نرمی استخوان است. نرمی استخوان به معنی کمبود کلسیم در استخوان هاست. مهمترین دلیلی که منجر به کمبود کلسیم در استخوان ها می شود کمبود ویتامین D3 هست که در پوست ساخته می شود. ویتامین D برای جذب کلسیم از روده‌ها ضرروری است بنابراین اگر ویتامین D کم باشد بدن برای جبران کمبود کلسیم، کلسیم را از استخوان ها بر می دارد در نتیجه استخوان ها دچار کمبود کلسیم و نرمی استخوان خواهد شد که منجر به درد های استخوانی می شود.

نتیجه گیری

پوکی استخوان خطرات قابل توجهی دارد که می تواند منجر به عوارض جدی شود که بر سلامت جسمانی، رفاه عاطفی و کیفیت کلی زندگی تاثیر می گذارد. با درک این عوارض و اجرای اقدامات پیشگیرانه، افراد در معرض خطر می توانند اقدامات پیشگیرانه ای در جهت حفظ سلامت استخوان خود انجام دهند. معاینات منظم، شیوه زندگی سالم و آگاهی از عوامل خطر در مدیریت موثر پوکی استخوان حیاتی است. اگر شما یا شخصی که می شناسید در معرض خطر پوکی استخوان یا تجربه عوارض آن است، برای مشاوره شخصی و گزینه های درمانی با یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی مشورت کنید. با اولویت دادن به سلامت استخوان امروز، می توانید به تضمین فردایی سالم تر و عاری از اثرات ناتوان کننده پوکی استخوان کمک کنید.

سوالات متداول

Source: https://www.medicalnewstoday.com/articles/155646