خشکی زانو بعد از تعویض مفصل؛ علت چیست و چگونه درمان می‌شود؟

خشکی زانو بعد از تعویض مفصل می‌تواند برای بیماری که انتظار بازگشت تدریجی حرکت زانو را دارد، نگران‌کننده باشد. سفتی و محدودیت حرکتی تا حدی در دوره ابتدایی پس از جراحی قابل انتظار است، اما اگر دامنه حرکت به اندازه کافی پیشرفت نکند یا پس از مدتی همچنان محدود باقی بماند، باید علت آن بررسی شود.

چسبندگی بافت‌ها، تورم، درد، محدود شدن حرکت در دوره توانبخشی و برخی عوارض پس از جراحی می‌توانند در ایجاد یا تشدید خشکی نقش داشته باشند. تشخیص علت اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان خشکی زانو بر اساس زمان شروع، شدت محدودیت حرکت و علت زمینه‌ای انتخاب می‌شود.

آنچه در این مقاله میخوانید:

تاثیر خشکی زانو بعد از تعویض در زندگی روزمره

خشکی زانو مشکلی است که در افراد سالمند و افرادی که فعالیت‌های ورزشی شدید دارند دیده می‌شود. علت اصلی این عارضه، کاهش انعطاف پذیری زانو می‌باشد که می‌تواند تاثیرات منفی در روال عادی زندگی افراد بر جای بگذارد. از جمله مهم ترین عوارض این عارضه عبارتند از:

• کاهش تحرک
• افزایش وزن
• بیشتر شدن احتمال ابتلا به آرتریت
• پوکی استخوان و …

علت خشکی زانو پس از تعویض مفصل

حتی پس از جراحی‌های موفقیت آمیز تعویض مفصل زانو عوارضی مانند خشکی زانو ممکن است ایجاد شود. در واقع بافت اسکاری که در داخل زانو پس از جراحی ایجاد می‌شود می‌تواند منجر به بروز چنین مشکلی شود و دامنه‌ حرکتی افراد را تحت تاثیر قرار دهد.  

عواملی که موجب افزایش احتمال ابتلا به خشکی زانو می‌شوند به ترتیب شامل این موارد می شود:

• ✳️ ابتلا به خشکی زانو پیش از جراحی: افرادی که پیش از جراحی دچار سفتی زانو هستند به احتمال بیشتری پس از جراحی نیز با این مشکل مواجه خواهند شد.
• ✳️ عدم مدیریت درد: در صورتی که دستورالعمل‌های جراح را به خوبی رعایت نکنید ممکن است به دلیل درد شدیدی که در زانو حس می‌کنید نتوانید فعالیت‌های ورزشی و برنامه‌های فیزیوتراپی را به خوبی دنبال نمائید در نتیجه دامنه‌ی حرکتی شما هم محدود تر می شود.
• ✳️ باقی ماندن زخم غیرطبیعی: اگر در گذشته یک جراحی در مفصل زانوی خود داشته‌اید ممکن است پیش زمینه‌ای برای تشکیل بافت اسکار در زانو وجود داشته باشد و همین امر منجر به افزایش خشکی بعد از جراحی می شود.
• ✳️ بیماری‌های مزمن: افرادی که دچار بیماری‌های زمینه‌ ای مانند دیابت هستند نسبت به دیگر افراد بیشتر در معرض بروزچنین مشکلی هستند.
• ✳️ جراحی ناموفق و عدم مهارت جراح: در برخی موارد، ایمپلنتی که برای تعویض مفصل زانو به کار برده می‌شود اگر در محل صحیح قرار داده نشود درد، خشکی و محدودیت حرکت زانو را بعد از عمل به همراه دارد. بنابراین لازم است تا عمل خود را زیر نظر بهترین جراح زانو در تهران انجام دهید.

خشکی زانو بعد از تعویض تا چه زمانی ماندگار است؟

خشکی زانو دومین عارضه‌ی رایجی می‌باشد که بیماران پس از تعویض مفصل زانو با آن مواجه خواهند شد. این عارضه به مدت ۲ الی ۱۲ هفته ممکن است ادامه داشته باشد اما به مرور زمان و با تطبیق زانو با ایمپلنت به تدریج کاهش می‌یابد و می‌توانید فعالیت‌های روزمره مانند بالارفتن از پله، راه رفتن را به تنهایی و بدون کمک انجام دهید. هرچقدر که فعالیت‌های حرکتی روزمره‌ی خود را افزایش دهید میزان باقی ماندن چنین مشکلی هم به تدریج کاهش می‌یابد.

نکته: در صورتی که با گذشت چند ماه از جراحی تعویض مفصل زانو همچنان با مشکل خشکی و سفتی زانو مواجه هستید باید به جراح خود اطلاع دهید تا درمان‌های لازم برای شما انجام شود.

راهکارهایی برای کاهش خشکی زانو بعد از تعویض مفصل

کاهش و درمان چنین مشکلی به دلیل اصلی ایجاد آن و همچنین مدت زمانی که از جراحی گذشته است بستگی دارد ولی در حالت کلی راه کاره هایی که رفع چنین مشکلی پیشنهاد می شود عبارتند از:

✳️ فیزیوتراپی

جلسات فیزیوتراپی در ۳ ماه اول پس از جراحی یک درمان اثربخش به شمار می رود.  

✳️ روش‌های ترمیمی

این روش در ۶ الی ۱۲ هفته‌ی اول پس از جراحی می‌تواند کمک کننده باشد. در این عمل هیچ گونه برشی روی زانو ایجاد نمی‌شود بلکه پس از بیهوشی جراح فشارهایی به زانو وارد می‌نماید تا بافت اسکار تشکیل شده از بین برود.

✳️ عمل جراحی برای برداشتن بافت اسکار

در برخی شرایط که بافت اسکار مانع از حرکت زانو می‌شود و سایر راهکارهای درمانی هم مفید واقع نشوند جراحی‌های ترمیمی توصیه می‌شود. در طی این جراحی بافت‌های اسکار و یا بخش هایی از ایمپلنت که مانع از حرکت زانو می‌شود برداشته می‌شوند.

⚠️ نکته: جراحی مجدد فقط در موارد بسیار محدودی ممکن است انجام شود ولی در حالت کلی بسیاری از بیماران با راهکارهای غیر از جراحی بهبود می‌یابند.

در نهایت چه زمانی نیاز به بررسی تخصصی است؟

خشکی زانو بعد از تعویض مفصل در روزها و هفته‌های ابتدایی می‌تواند بخشی از روند بهبودی باشد، اما دامنه حرکت باید به‌تدریج بهتر شود. درد، تورم، ترس از حرکت یا انجام ناکافی تمرینات توانبخشی می‌تواند روند بازگشت حرکت را دشوار کند و در برخی بیماران، تشکیل بافت اسکار و چسبندگی نیز در سفتی زانو نقش دارد.

اگر حرکت زانو به‌طور محسوسی محدود مانده، روند بهبودی متوقف شده یا خشکی همراه با درد و تورم قابل توجه است، بهتر است بیمار منتظر گذشت زمان نماند و توسط جراح یا تیم توانبخشی ارزیابی شود. تشخیص زودهنگام علت می‌تواند در انتخاب روش مناسب برای بازگرداندن حرکت زانو اهمیت داشته باشد. برنامه تمرینی نیز باید متناسب با شرایط بیمار و نظر دکتر سید محمد جواد مرتضوی؛ فوق تخصص جراحی لگن و زانو از آمریکا تنظیم شود.

*~ سوالات متداول درباره خشکی زانو بعد از تعویض مفصل ~*